Η Περιβαλλοντική Οργάνωση “Καλλιστώ” σε συνεργασία με το MedINA και το Περιβαλλοντικό Σωματείο Γράμμου, κατέθεσαν έντυπο απόψεων ενδιαφερόμενου κοινού (Δ11) στη δημόσια διαβούλευση για νέο προτεινόμενο Μικρό Υδροηλεκτρικό Έργο (ΜΥΗΕ). Το έργο σχεδιάζεται στο ρέμα Χελιμόδι, παραπόταμο του ποταμού Σαρανταπόρου, εντός του Εθνικού Πάρκου Βόρειας Πίνδου.
Βάσει της πρόσφατης έγκρισης της Ειδικής Περιβαλλοντικής Μελέτης 11α (ΥΠΕΝ/ΔΔΦΠΒ/48617/1253) για τις προστατευόμενες περιοχές της Ηπείρου και μέρους της Δυτικής Μακεδονίας, στις Περιφερειακές Ζώνες του Εθνικού Πάρκου -όπου εντοπίζεται το έργο- προβλέπεται η μη εγκατάσταση νέων Υδροηλεκτρικών Έργων και σταθμών όλων των κατηγοριών. Ως εκ τούτου, το υπό διαβούλευση έργο έρχεται σε πλήρη αντίθεση με τις πλέον πρόσφατες θεσμοθετημένες ρυθμίσεις προστασίας της περιοχής.
Το ρέμα Χελιμόδι στην προτεινόμενη θέση κατασκευής του έργου © Α. Γιαννούκος / MedINA
Παράλληλα, το έργο χωροθετείται σε απόσταση μόλις 50 μέτρων από τα όρια του Προστατευόμενου Τοπίου και Προστατευόμενου Φυσικού Σχηματισμού (ΠΤΠΦΣ) του Σαρανταπόρου, Αώου και Βοϊδομάτη. Πρόκειται για την πρώτη περιοχή στην Ελλάδα που θεσμοθετήθηκε ως προστατευόμενη ειδικά για τη διαφύλαξη της οικολογικής ακεραιότητας και της ελεύθερης ροής των ποτάμιων οικοσυστημάτων.
Καθώς το ρέμα Χελιμόδι αποτελεί μέρος του υδρογραφικού δικτύου του κύριου ποταμού, η κατασκευή του υπό διαβούλευση έργου θα υπονομεύσει άμεσα την οικολογική συνδεσιμότητα και το προστατευτέο αντικείμενο του ΠΤΠΦΣ. Ο Αώος και οι κύριοι παραπόταμοί του συγκροτούν ένα από τα τελευταία μεγάλα ποτάμια συστήματα ελεύθερης ροής στην Ευρώπη, φιλοξενώντας σημαντική βιοποικιλότητα και σπάνια είδη ψαριών, ορισμένα από τα οποία δεν απαντώνται πουθενά αλλού στην Ελλάδα.
Από τη Μελέτη Περιβαλλοντικών Επιπτώσεων (ΜΠΕ) του έργου αναδείχθηκαν ουσιώδεις αβεβαιότητες ως προς τα υδρολογικά δεδομένα. Η εκτίμηση της παροχής και ο υπολογισμός της οικολογικής παροχής δεν βασίζονται σε μακροχρόνιες μετρήσεις στο ίδιο το ρέμα Χελιμόδι. Το γεγονός αυτό καθιστά αδύνατη την ασφαλή αξιολόγηση των επιπτώσεων στο υδατόρεμα και τα εξαρτώμενα από αυτό οικοσυστήματα.
Ο ποταμός Σαραντάπορος αποτελεί ένα από τα σημαντικότερα ποτάμια της χώρας. Βάσει των επιστημονικών δεδομένων που προέκυψαν στο πλαίσιο του Sarantaporos Science Week που συντόνισε το MedINA το 2024, έχει τεκμηριωθεί ως ο πιο αδιατάρακτος ποταμός της Ελλάδας.
Μάλιστα, αυτή την περίοδο, ο ΟΦΥΠΕΚΑ και το Εθνικό Μετσόβιο Πολυτεχνείο, σε συνεργασία με το MedINA, υλοποιούν δράσεις για την αποκατάσταση της ελεύθερης ροής του με την απομάκρυνση παρωχημένων εμποδίων, στο πλαίσιο εφαρμογής του Ευρωπαϊκού Κανονισμού 2024/1991 για την Αποκατάσταση της Φύσης.