Καθοριστικής σημασίας για την αποτελεσματική διατήρηση της βιοποικιλότητας και των οικοσυστημικών λειτουργιών και υπηρεσιών αποδεικνύεται η προώθηση της κατανόησης των οικολογικών δικτύων αλληλεπιδράσεων μεταξύ ειδών της άγριας πανίδας, σύμφωνα με άρθρο που δημοσιεύτηκε στο επιστημονικό περιοδικό Global Change Biology τον Απρίλιο του 2025. Στη συγγραφή του επιστημονικού άρθρου συμμετείχαν από την Περιβαλλοντική Οργάνωση “Καλλιστώ” η Δρ. Βιολογίας, Μαρία Ψαραλέξη, και ο Δρ. Βιολογίας, Γιώργος Μερτζάνης.
Όπως σημειώνει η περίληψη του επιστημονικού άρθρου, “οι αλληλεπιδράσεις των βιοτικών παραγόντων αναμένεται να επηρεάζουν τις αποκρίσεις των ειδών της άγριας πανίδας στις παγκόσμιες αλλαγές/μεταβολές, όπως η κλιματική κρίση, ωστόσο σπάνια λαμβάνονται υπόψη σε ευρείες χωρικές κλίμακες. Οι αβιοτικοί παράγοντες θεωρείται ότι δρουν σε μεγαλύτερες χωρικές κλίμακες, ενώ οι βιοτικοί παράγοντες, όπως οι αλληλεπιδράσεις μεταξύ ειδών, θεωρούνται σημαντικότεροι σε τοπικό επίπεδο εντός των βιοκοινοτήτων, εν μέρει λόγω του κενού γνώσης σχετικά με τις αλληλεπιδράσεις ειδών σε μεγάλες χωρικές κλίμακες (δηλαδή το λεγόμενο «Eltonian shortfall»).
Αξιολογήσαμε, σε ηπειρωτική κλίμακα, (i) τη σημασία των βιοτικών αλληλεπιδράσεων των βιοτικών παραγόντων, μέσω των τροφικών πλεγμάτων, στην κατανομή των ειδών και (ii) το πώς οι αλληλεπιδράσεις αυτές, υπό σενάρια κλιματικής αλλαγής και αλλαγής χρήσεων γης, ενδέχεται να επηρεάσουν την κατανομή της καφέ αρκούδας (Ursus arctos). Δημιουργήσαμε ένα ιδιαίτερα λεπτομερές, χωρικά δυναμικό και εμπειρικά τεκμηριωμένο τροφικό πλέγμα, βασισμένο στη συνεισφορά (τροφικής) ενέργειας 276 διαφορετικών τροφικών πηγών της καφέ αρκούδας από διαφορετικές ταξινομικές ομάδες (φυτά, σπονδυλόζωα και ασπόνδυλα), καθώς και στα μοντέλα ανάλυσης ενδιαιτημάτων τους σε υψηλή χωρική ανάλυση σε ολόκληρη την Ευρώπη.
Στη συνέχεια, συνδυάζοντας τη συνεισφορά ενέργειας και το προβλεπόμενο ενδιαιτηματικό εύρος των τροφικών πηγών, μοντελοποιήσαμε τη χωρική κατανομή της ενεργειακής συνεισφοράς και ενσωματώσαμε αυτά τα επίπεδα σε μοντέλα κατανομής της καφέ αρκούδας στην Ευρώπη, βασισμένα σε ένα συγκεκριμένο τύπο στατιστικών μοντέλων (Bayesian-based models). Η ενσωμάτωση των αλληλεπιδράσεων των βιοτικών παραγόντων, βελτίωσε σημαντικά την κατανόησή μας για την κατανομή της καφέ αρκούδας σε μεγάλες (ηπειρωτικές) κλίμακες, σε σύγκριση με τα προαναφερόμενα μοντέλα που περιλάμβαναν μόνο αβιοτικούς παράγοντες (κλίμα και χρήσεις γης).
Οι προβλεπόμενες μελλοντικές μετατοπίσεις της γεωγραφικής κατανομής, οι οποίες ενσωμάτωναν αλλαγές στην κατανομή των τροφικών πηγών, διέφεραν σημαντικά όταν εξετάζονταν διαφορετικά σενάρια μεταβολών των βιοτικών παραγόντων, προειδοποιώντας ότι οι μελλοντικές έμμεσες επιπτώσεις της κλιματικής αλλαγής και των αλλαγών στις χρήσεις γης είναι πιθανό να έχουν ισχυρές αλλά ιδιαίτερα αβέβαιες επιδράσεις στη βιογεωγραφία των ειδών.
Η μελέτη μας επιβεβαίωσε ότι η προώθηση της κατανόησης των οικολογικών δικτύων αλληλεπιδράσεων μεταξύ ειδών της άγριας πανίδας θα βελτιώσει τις μελλοντικές προβολές/προβλέψεις των μεταβολών αλλαγών στη βιοποικιλότητα, ιδίως όσον αφορά τη μοντελοποίηση της κατανομής των ειδών και του λειτουργικού τους ρόλου υπό σενάρια κλιματικής αλλαγής και αλλαγών στις χρήσεις γης, γεγονός καθοριστικής σημασίας για την αποτελεσματική διατήρηση της βιοποικιλότητας και των οικοσυστημικών υπηρεσιών”.
Διαβάστε την επιστημονική δημοσίευση στο περιοδικό Global Change Biology εδώ.